پیش از هرچیز توجه خوانندگان را به یک نکته مهم جلب میکنم. این نکته مهم در کلیه نوشته «وبلاگ» بکار گرفته شده است. برای آن که از ازدیاد پانویسهای طولانی و موضوعاتی که باید در مورد آنها توضیح جانبی داد ازجمله:
نامها و مکانها، اصطلاحات متدوال... و بسیار دیگر، جلوگیری شود؛ نکته مورد نظر:
پیش از هرچیز توجه خوانندگان را به یک نکته مهم جلب میکنم. این نکته مهم در کلیه نوشته «وبلاگ» بکار گرفته شده است. برای آن که از ازدیاد پانویسهای طولانی و موضوعاتی که باید در مورد آنها توضیح جانبی داد ازجمله:
نامها و مکانها، اصطلاحات متدوال ... و بسیار دیگر، جلوگیری شود؛ نکته مورد نظر:
با رنگ متفاوت از زمینه اصل، و
با حروف کژ، و در پارهای از مواقع،
با خط زیرین مشخص شده است.
خواننده درصورت تمایل به آگاهی بیشتر میتواند بر روی واژه، اصطلاح، نام و یا ... "کلیک" کند تا به «ویکی پدیا» رفته و بر آگاهی خود کمی بیافزاید.
مثلاً اگر شما بر روی نام سلطان محمود غزنوی که به صورت «سلطان محمود غزنوی»
نوشته شده است، "کلیک" کنید، صفحه مورد دلخواه شما باز خواهد شد.
فهرست مطالب در «پراکنده 12»
1. از ترس عقرب جراره به مار غاشیه پناه میبرد
از ترس عقرب جراره به مار غاشیه پناه میبرد!
آدمی گهگاه به چنان سختی و دشواری گرفتار می شود كه رنج و مصیبت سهل و سادهتر
از مصیبت اولی را، فوزی عظیم میداند.
عقرب جراره در لغت به نوعی عقرب زرد، بزرگ و بسیار سمی گفته میشود که دم خود
را هنگام حرکت روی زمین میکشد. واژه «جراره» به معنای کشنده بر روی زمین
است.
معنای لغوی و زیستشناسی
- ویژگیها: عقربی
درشتجثه و با زهر بسیار خطرناک.
- نامگذاری: واژه
«جراره» به معنای کشندهشونده یا چیزی است که روی زمین کشیده میشود؛ زیرا
این عقرب دم خود را روی زمین میکشد.
کاربرد در ضربالمثلها و ادبیات دینی
این اصطلاح بیشتر در ضربالمثل معروف:
از ترس عقرب جراره به مار غاشیه پناه میبرد استفاده میشود.
- مفهوم ضربالمثل: این
عبارت برای توصیف وضعیتی به کار میرود که فردی برای فرار از یک شر،
خطر یا مصیبت، به ناچار به پناهگاهی خطرناکتر یا مصیبتی بزرگتر پناه
میبرد.
مار غاشیه در باورهای اسلامی و ادبیات فارسی، ماری بسیار ترسناک و عظیم که در
جهنم ساکن است و گناهکاران را عذاب میدهد.
ویژگیهای مار غاشیه
- محل سکونت: در
روایات و متون قدیمی، دوزخ و طبقات زیرین آن به عنوان جایگاه این مار ذکر شده
است.
- ظاهر افسانهای: در
برخی منابع عامیانه و تفاسیر قدیمی، برای آن سرها و چهرهای بسیار هولناک
توصیف شده است.
ریشه در ضربالمثلها
این نام بیشتر در ضربالمثل معروف" از ترس عقرب جراره به مار غاشیه
پناه میبرد." کاربرد دارد. این ضربالمثل زمانی استفاده میشود که شخصی برای
رهایی از یک شرایط سخت، خطرناک یا یک فرد آزاردهنده، به موقعیت یا موجودی به همان
اندازه بدتر یا خطرناکتر پناه ببرد.
معنی واژه «غاشیه» در
برابر با زینپوش و پوشش زین است.
معانی و کاربردهای دیگر غاشیه
- معنی لغوی: پوشاندن
و فراگرفتن.
- نام روز قیامت: یکی از
نامهای روز قیامت در قرآن (سوره هشتاد و هشتم) به دلیل اینکه حوادث آن
همه را در بر میگیرد.
- غاشیهدار: به
معنی خادم، مطیع و فرمانبردار.
آورده اند كه:
مراد از مار غاشیه، همان مار قیامت و رستاخیز است، یعنی ماری است كه در جهنم
به سر میبرد، تا به فرمان خدای تعالی، گناهكاران را عذاب دهد.
آری در جهنم یا دوزخ، مراتب و درجاتی بهتناسب شدت و ضعف جرم گناهكاران در نظر
گرفته شده است كه آنرا هفت طبقه و بیشتر میداند از قبیل:
حجیم، جهنم، سقر، سعیر، نطی، هاویه، خطمه، سكران، سجین و بالاخره ویل كه چاهی عمیق و بی
انتها ست و در قعر جهنم قرار دارد به روایتی طبقه هفتم جهنم را تابوت نامیدهاند كه
در این مورد چنین نقل شده است:
از اوصاف جهنم پس از
گرزهای آتشین و شعلههای مداوم آن كه معصیتكاران پیوسته در آن میسوزد و پس از خاكستر شدن
دوباره زنده میشوند یكی هم مراتب و درجات آن ست كه به گناهكاران بزرگ اختصاص مییابد.
جالب توجه آنکه:
طبقه هفتمین تابوت
جای مجروحین/ معلولین و بدعتگزاران است.
جهنم که در آن عقربی به نام عقرب جراره و ماری به اسم مار غاشیه وجود دارد كه
تا هفتصد سر برای او معلوم كردهاند. اما با این همه، عقربهای آن چنان الیم
(دردناک و دردگین) است كه جهنمیها از زحمت آنها پناه به مار میآورند...
حالا باید دید عقرب جرارهٔ عالم عقبی چیست كه گناهكاران از ترس و وحشت نیش دم
كج و معوجش، به مار غاشیه پناه میبرند و آغوش این مار كذایی را مأمن و ملجاء خویش
قرار میدهند.
به قول امیرقلی امینی:
" از ترس بدتر به بد، و از ترس شریر تربه شریر پناه می
برد."
که در این مورد شاهد مثال زیاد است و خواننده این مقاله نظایر آنرا
قطعأ شنیده و یا خود لمس کرده است.
لغت غاشیه اصولا به معنی زینپوش اسب آمده است. و همچنین به معانی
مطیع و فرمانبردار و درد بیماری شکم در لغتنامهها نقل شده است ولی در عبارت مثلی
بالا به استناد آیه "هل اتیک حدیث الغاشیه" از سوره 88 قرآن، معانی آتش و آتش دوزخ و به عبارت اخری قیامت و
رستاخیز از آن افاده میشود و با این تعریف و توصیف چنین نتیجه میگیریم که مراد
از مار غاشیه همان مار قیامت و رستاخیز، یعنی ماری است که در جهنم به سر میبرد تا
به فرمان خدای تعالی گناهکاران را عذاب دهد.
کامکار
2024/09/02
