شاهنامه بخش چهارم
پیش
از هرچیز توجه خوانندگان را به یک نکته مهم جلب میکنم. این نکته مهم در کلیه
نوشته «وبلاگ» بکار گرفته شده است. برای آن که از ازدیاد پانویسهای طولانی و
موضوعاتی که باید در مورد آنها توضیح جانبی داد ازجمله:
نامها
و مکانها، اصطلاحات متدوال ... و بسیار دیگر، جلوگیری شود؛ نکته مورد نظر:
با
رنگ متفاوت از زمینه اصل، و
احتمالاً
با حروف کژ، و در پارهای از مواقع،
با
خط زیرین مشخص شده است.
خواننده درصورت تمایل
به آگاهی بیشتر میتواند بر روی واژه، اصطلاح، نام و یا ... "کلیک" کند
تا به «ویکی پدیا» رفته و بر آگاهی خود کمی بیافزاید.
مثلاً
اگر شما بر روی نام سلطان محمود غزنوی که به صورت "سلطان محمود غزنوی" نوشته شده
است، "کلیک" کنید، صفحه مورد دلخواه شما باز خواهد شد.
ایرانیان
و نامهای شاهنامهای
شاهنامه
کتاب داستانهای کهن ایرانی است، بدون آن به بسیاری از اسطورهها دسترسی نداشتیم
مگر آنچه در اوستا و غیر اوستا صورت تاریخی داشت اما ذات و سرشت اسطورهای خود را
از دست داده بودند.
شاهنامه
بیش از هر اثر ادبی دیگری در طول تاریخ ادبیات فارسی تصویرسازی شدهاست. جدا
از این، این خردنامه، در گسترش نامهای ایرانی نقش اساسی داشتهاست. اگرچه پس از
سروده شدن شاهنامه این کار به کندی صورت گرفت، اما در پی رویکارآمدن صفویان؛
ضرورت احیای سنن ملی و باستانی احساس شد.
آنان در
جهت ایجاد اتحاد و وفاق ملی تحولاتی را در جامعه به وجود آوردند. یکی از این
تحولات توجه به شاهنامه و شاهنامهنویسی و شاهنامهخوانی و فرهنگ شاهنامه است، که
در این راستا علاوه بر توجه به جشنهایی که در شاهنامه به آنها اشاره شده، تأکید
روی اسامی پادشاهان و پهلوانان ملی و حماسی ایران برای فرزندان بود.
رواج
اسامی شاهنامهای در عصر صفوی قابل تأمل است. اولین کسی که نامش به عنوان یک شخصیت
تاریخی در صدر نام بنیانگذاران صفوی وجود دارد فیروزشاه زرینکلاه
فیروزشاه زرینکلاه - ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
است که جدّ شیخ صفیالدین
شیخ
صفیالدین اردبیلی - ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
محسوب میگردد. شاه اسماعیل
شاه
اسماعیل یکم - ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
اول صفوی
نام فرزندان خود را نامهای شاهنامهای انتخاب نمود،
تهماسب
میرزا
سام میرزا
بهرام
میرزا
القاسب
(ارجاسب) میرزا و فرزندان دختر وی:
خانش
خانم، پریخان خانم، مهین بانو، فرنگیس.
فرنگیس در
شاهنامه دختر افراسیاب و زن دوم سیاوش بود. هرچه به دوره صفوی نزدیک میشویم،
اسامی شاهنامهای رواج بیشتری میگیرد.
اسامی
کاملاً شاهنامهای و ایرانی:
سام،
رستم، بهرام، فرخ، فرهاد، فرخزاد، فریدون، جمشید، خسرو، بیژن، سیاوش و صدها اسم دیگر میتوان نام برد.
اسامی
شاهنامهای – شیعی
بهرام علی
رستم علی
شاه حسین
شاه علی
شاه ولی
اسامی شاهنامهای ترکی - عربی
شاه علی
خان
شاه علی
بیک
شاه ویردی
خلیفه
شیخ شاه
بیک
شاه گلدی
بیک
همچنین:
رستم بیک
رستمخان
رستمپاشا
شاه بوداق
طهماسب
قلی
فرهاد بیک
فرهاد آقا
فرهاد خان
فرخزاد
بیک
فریدون
خان
شیربیک
شاهرخ بیک
شاهرخ خان
شاهی بیک
شاهیان
خان
شهسوار
بیک
فرخ آقا
شاه قلی
شاه گلدی
بیک
جمشیدخان
جمشید بیک
پریخان
خانم
خسروبیک
خسروخان
خسروپاشا
بهزاد بیک
بیرام
(بهرام) بیک
سیاوش بیک
سهراب بیک
رستم
بهادر
رستم بیک
رستم پاشا
فریدون
خان
و…
نامهای
شاهنامهای و صرفاً عربی (غیر شیعی) مانند:
شاهغازی
رستم
سلطان
شیخ شاه،
شاهرخ
سلطان
فرخ سلطان
عادل شاه
جمشید
سلطان
فرخ سلطان
و…
رونق این
اسامی نشانگر توجه ویژه به شاهنامه در عصر صفوی
دودمان
صفوی - ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
و مردمی شدن
این حماسه ملی و ایرانی است.
خوب است
بدانیم. هشتمین فرد از سلسله غزنویان
غزنویان
- ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
فرخزاد
فرخزاد
غزنوی - ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
نامیده
شد، این نام از مفسران اوستا در زمان ساسانیان بوده و در شاهنامه به وی اشاره شدهاست.
بهرامشاه، خسروشاه و خسرو ملک (نامهای ترکیبی که از شاهنامه اقتباس شده) اسامی
دوازدهمین تا آخرین حاکم سلسله غزنویان میباشند.
نام شماری
از سلجوقیان:
تورانشاه
ایرانشاه
ارسلانشاه
بهرامشاه
و... بود.
نام
فرزندان رکنالدین خورشاه آخرین داعی اسماعیلی، ایرانشاه و شهنشاه بود. در دوره
ایلخانان اسامی مانند نوروز - امیر نوروز - امیر چوپان - شاه جهان و... رواج داشت
و آخرین پادشاه ایلخانی نامش انوشیروان عادل بود...
*******
از دوست گرامی خود با نام وام گرفته شده «همنشین بهار» نوشتاری/
کتابی با عنوان « شاهنامه فردوسی تأملی عظیم است» را دریافت
کردم.
نوشته ایشان بدون هیچگونه دستکاری نعل به نعل و جزء به جزء آورده شده
است.
تنها نکاتی را که میتوان به آن اشاره داشت آن است که نوشته ایشان برای
انتشار در "وبلاگ" تنظیم گردید. لذا؛ صفحهبندی با نسخه اصلی متفاوت
است.
صفهبندی/ اصلاح/ ویرایش/ پیرایش / آرایش و پیوند نوشته/ کتاب با
«ویکی پدیا دانشنامۀ آزاد»، و
دیگر دگرگونیهای لازم در جهت چشمنوازی مطلب و کوشش در
جلوگیری از خستگی خوانندگان این کتاب در ارتباط مستقیم با تنظیم/ قالببندی آن با
محدودیتهای «وبلاگ» چالش برانگیز بود.
پایان بخش چهارم
امیدوارم اشتباهات غیرعمد توسط خوانندگان یادآوری و اصلاحات لازم
پیشنهاد گردد.
این کتاب در هفت بخش جداگانه نوشته شده است.
منابع و مأخذ در بخش (هشتم) ذکر شده است.
کامکار
2026/05/19
ادامه
دارد
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر